Gender diversiteit

Home/Informatie over/Gender diversiteit
Gender diversiteit2019-09-16T20:14:25+02:00

Op deze pagina vind je informatie over gender diversiteit en het christelijk geloof.

Wat is gender diversiteit?

Als we het hebben over gender wordt dit vaak afgezet tegen sekse. Met sekse wordt dan bedoeld: het geslacht (man of vrouw) dat bij je geboorte is vastgesteld.  Sekse is een biologische categorie die samenhangt met je geslachtsdelen, hormonen en chromosomen. Maar gender is een sociale categorie. Met gender wordt bedoeld: de sociale betekenis die mensen geven aan de biologische sekse. We zien karaktereigenschappen vaak als typisch mannelijk of vrouwelijk. Van vrouwen verwachten we bijvoorbeeld dat ze zorgzaam zijn en van mannen dat ze assertief zijn. Die genderrollen zijn geen biologisch feit, maar een sociaal gegeven, dat per cultuur en periode kan verschillen.

Gender diversiteit is het gegeven dat mensen verschillende gender identiteiten hebben.  Je gender kan meer of minder overeen te stemmen met de sekse die je bij je geboorte is vastgesteld. Er zijn mensen die als vrouw zijn geboren, maar zich man voelen, of precies andersom.  Er zijn ook mensen die zich zowel man als vrouw voelen, of juist geen van beide.  Denk bij gender diversiteit dus niet alleen aan man en vrouw; er zijn meer genders.

iemand die zich niet (helemaal) thuis voelt in de gender rol die past bij het geslacht waarin ze geboren zijn, bijvoorbeeld iemand die als man geboren is maar zich vrouw voelt

een interseks persoon is iemand die met lichamelijke kenmerken van vrouw en man geboren wordt

iemand die zich vrouw noch man voelt maar beide, of iets er tussenin

iemand die sterk wisselt van genderidentiteit, bijvoorbeeld iemand die zich de ene keer man noemt maar de andere keer vrouw

iemand die zich in geen enkel gender hokje thuis voelt en dus geen enkel gender heeft

iemand die zich identificeert met twee genders, meestal man en vrouw

iemand die iets van zichzelf herkent in alle verschillende genders

iemand die af en toe kleding draagt die geassocieerd wordt met de andere sekse (maar meestal geen transgender is)

Gender diversiteit en de Bijbel

Hoewel alle christen dezelfde Bijbel hebben, verschillen ze nogal van mening over hoe de Bijbel gelezen moet worden. Dit is ook het geval als het gaat om teksten over gender. Een aantal Bijbelteksten die iets zeggen over gender kan worden toegepast op gender diversiteit. Sommige mensen lezen in het scheppingsverhaal dat God een duidelijke onderscheid wil tussen man en vrouw.  Anderen zien in hetzelfde verhaal juist ruimte voor tussen- en overgangsvormen, bijvoorbeeld in het gegeven dat Eva (en daarmee het sekse onderscheid) pas later geschapen is uit de rib van Adam.  Ook van bepaalde wetten uit het Oude Testament, zoals het verbod op cross-dressing, bestaan tegenovergestelde lezingen. De discussie is daarbij steeds: is het onderscheid tussen man en vrouw door God gegeven en iets waarin mensen niet mogen ingrijpen? Of zegt de Bijbel juist dat een minder strikt onderscheid tussen man en vrouw het begin en einddoel van de geschiedenis is?

Ook in het Nieuwe Testament zijn er teksten die betrokken worden bij de hedendaagse discussie over genderdiversiteit. Bijbelteksten over mannen die onvruchtbaar zijn (eneuchen) worden wel toegepast op transpersonen die een operatie ondergaan. Ook zijn er teksten die een verschil benoemen tussen mannen of vrouwen, of dat verschil juist lijken te relativeren. Sommige theologen komen daarom tot de conclusie dat de Bijbel juist ruimte vraagt voor het hele gender spectrum, nu al, na de komst van Christus, of in geval na Zijn wederkomst.

Ga voor meer informatie naar de literatuur sectie hieronder.

Aandacht voor christelijke transgender personen

Transpersonen zijn er altijd geweest, ook binnen kerken. Maar pas in 1981 ontstond in Rotterdam de eerste gespreksgroep voor gelovige transgender mensen. Eind jaren ’80 volgde de Christelijke Werkgroep Transseksualiteit (CWT), die alleen open stond voor wie zijn transgender-zijn niet in de praktijk bracht. In 1996 werd in Noord-Nederland de gespreksgroep Christen en genderdysforie gestart, waarin het nastreven van een transitie wel bespreekbaar was. Deze groep is nog steeds actief in Zwolle.

De eerste Nederlandse dominee die een geslachtsverandering heeft ondergaan is Janine de Boer. Na haar transitie, begin jaren ’80, moest zij aanvankelijk stopen als gemeentepredikant. Pas 15 jaar later kon zij weer als predikant aan de slag, in Leeuwarden.

In de 21e eeuw werden er voor het eerst studiedagen georganiseerd voor en over christelijke transgenders. In 2003 vond er in Amsterdam een studium generale plaats over ”transtheologie’. In 2014 was er de studiedag ‘Voor u niet verborgen’, waarop christelijke transgenders en hun omgeving hun ervaringen deelden. In 2017 werd er opnieuw een themadag georganiseerd, over genderfluïditeit, geloof en kerk.

De transgender beweging heeft zich aanvankelijk los van de homobeweging ontwikkeld. Rond 2008 kwamen zij in seculiere organisaties samen onder de noemer LHBT (lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders). Christelijke organisaties volgden dit voorbeeld. Christelijke LHBT-organisaties zoals Wijdekerk en ChristenQueer richten zich nu uitdrukkelijk ook op transpersonen.

Traditioneel kent het christendom geen rituelen voor een gendertranisitie. Recent zijn binnen sommige kerken echter rituelen ontwikkeld voor transpersonen, zoals een liturgische zegen over de transitie of het hernieuwen van de huwelijksbeloften.

Algemene pagina’s

Actueel

Activiteiten

Organisaties

Contactpersonen